Әлемдік әдебиетте кітаптары миллиондаған тиражбен таралған жазушылар аз емес, дегенмен олардың ішінде тек санаулысы ғана кітап сөрелерінен әлдеқайда асып түсетін шынайы мәдени құбылысқа айналды. Мұндай авторлар жай ғана жазушы болудан қалып, брендке, тұтас бір жанрдың символына және жалпылама есімге айналады. Стивен Кинг олардың арасында ерекше орын алады, оның есімі қорқыныштың, кернеудің және үлкен әдебиет қана тудыра алатын сол ерекше түнгі мазасыздықтың синониміне айналды. Осы уақытта «Қорқыныш патшасының» нағыз өмірбаянында күтпеген бұрылыстар соншалықты көп, ол өзінде-ақ оның романдарының бірінің сюжетіне айнала алар еді. 350 миллионнан астам кітап сатқан адам кедейліктен, баспалардың бас тартуынан және алғашқы сәтті романының қолжазбасын лақтырған қоқыс шелегінен бастаған болатын. Төменде келтірілген жиырма дерек осы таңғажайып жазушыны оның адамгершілік және шығармашылық күрделілігінде толық ашып көрсетеді.
- Стивен Эдвин Кинг 1947 жылы 21 қыркүйекте Мэн штатының Портленд қаласында дүниеге келді. Оның әкесі ұл екі жаста болғанда отбасын тастап кеткен, ол темекі аламын деп шығып, қайтып оралмаған. Анасы екі ұлын шектен тыс кедейлікте тәрбиелеп, жұмыс іздеп бір жерден екінші жерге көшіп жүрген, дәл осы тұрақсыздық пен мазасыздық тәжірибесі Кинг бүкіл шығармашылық өмірі бойы зерттейтін көптеген тақырыптардың негізіне айналды.
- Стивен жазуды балалық шағында бастады, тоғыз жасында ол көршілері мен сыныптастарына өз бетінше дайындалған журналдарды таратып жүрді. Он екі жасында журнал редакциясынан алғашқы бас тарту хатын алды, оны жұмыс үстелінің үстіндегі шегеге іліп қойып, жаза берді. Мектепті бітірген кезде шеге бас тарту хаттарының салмағына шыдамай сынған, Кинг оны берігірек шегеге ауыстырды, ал бас тарту хаттарының үйіндісі өсе берді.
- Оның серпіліс жасаған романы – «Кэрридің» қолжазбасын ол шынымен де қоқыс жәшігіне лақтырған. Кинг телекинетикалық қыз-аутсайдер туралы әңгіме ешкімге қажет емес деп шешіп, черновикті урнаға тастаған. Әйелі Табита қолжазбаны алып шығып, оқып шығып, күйеуін жұмысты аяқтауға көндірді, бұл шешім оның өмірін және бүкіл американдық массалық әдебиетті өзгертті.
- «Кэрри» 1973 жылы Doubleday баспасына 2500 доллар авансқа сатылды. Жұмсақ мұқабалы басылым шыққан кезде, Кинг тағы 200 мың доллар алды, бұл сома көп жылдық кедейліктен кейін оған фантастикалық болып көрінді. Дәл сол кезде ол мұғалімдік жұмысын тастап, толығымен әдебиетке арнауға мүмкіндік алды.
- Әдеби табысқа дейін Стивен мектепте ағылшын тілінен сабақ беріп, мейрамханада ыдыс жуып, кірханаларда ауыр жұмыс істеп және мотельдерде тазалық жұмыстарын атқарды. Отбасы соншалықты тапшылықта өмір сүргендіктен, үйіндегі телефон төленбегендіктен өшірілген болатын, дәл осы себепті редактор «Кэрриді» қабылдағанын хабарлау үшін телефон соға алмады. Телеграмма жіберуге тура келді.
- Ричард Бахман лақап атын Кинг кітаптарын мұқабадағы есім үшін сатып ала ма, әлде мазмұны үшін бе, соны тексеру үшін қолданған. Осы есіммен бірнеше роман шықты, олар журналист Стив Браун мәтіннің стильдік ерекшеліктері бойынша нақты авторды анықтағанға дейін қарапайым ғана сатылды. Әшкерелеуден кейін «бахмандық» кітаптардың сатылымы дереу ондаған есеге өсті.
- Алкогольдік және есірткілік тәуелділік жазушыны 1970–80-жылдардың елеулі бөлігінде қудалады. Кинг «Куджо» романын қалай жазғанын іс жүзінде есте сақтамайтынын мойындады, сол кезеңдегі алкоголь тұтыну деңгейі соншалықты жоғары болды. Сол жылдардың көптеген кітаптарын ол sober күйінде қайта оқып, жазылғаны туралы естелігі жоқ сапалы мәтіндерді тапты.
- Тәуелділіктен шығу үшін отбасының араласуы қажет болды. Табита Кинг бірнеше жақын адамды жинап, оның қоқыс шелектерінің ішіндегіні – бос консервілерді, темекі қалдықтарын, таблеткаларды – үстелге төгіп, емделуді талап етті. Жазушы келісіп, 1980-жылдардың соңында реабилитациядан өтті, содан кейін оның шығармашылығы жаңа тереңдік пен саналылыққа ие болды.
- 1999 жылы маусымда Кинг сәл қаза табудан аман қалды, Мэн штатындағы жол жиегімен серуендеп жүргенде оны фургон қағып кетті. Жүргізуші артқы орындықтағы итке алаңдаған еді. Жазушы көптеген сынықтарды, омыртқа мен өкпенің зақымдануын алды, дәрігерлер оның аман қалатынына сенімді болмады. Қалпына келу бірнеше айға созылды және дәл осы кезеңде «Как писать книги» («Кітап жазу») атты мемуарлық-теориялық еңбек жазылды.
- «Кітап жазу» – әлемдік баспа тәжірибесіндегі әдеби шеберлік бойынша ең құнды практикалық нұсқаулықтардың бірі. Кинг бірінші жартысын апатқа дейін жазды, екінші жартысын ауырсынуға шыдай отырып, реабилитация кезінде жазды. Бұл кітап бастаушы авторлар арасында культтік сипатқа ие болды, ең алдымен автор кәсіп туралы ешқандай менсінбеушіліксіз және мистификациясыз ашық сөйлейтіндіктен.
- Кинг Рождествода және туған күнінде де қоспағанда, күн сайын жазады. Оның күнделікті нормасы шамамен екі мың сөзді құрайды және ол жағдайға қарамастан одан сирек ауытқиды. Өзі мойындағандай, тұрақтылық шабыттан маңыздырақ, муза уже үстел басында отырғандарға келеді.
- Жазушының библиографиясында 65-тен астам роман және шамамен екі жүз әңгіме бар және ол толықтырылуда. Оның шығармаларының жалпы тиражы 350 миллион данадан асты, ал автордың өзі планетаның ең жоғары ақы төленетін жазушыларының тізіміне бірнеше рет енді. Осы уақытта Кинг әлі күнге дейін Мэн штатында, яғни өскен жерінде тұрады, Голливуд пен Нью-Йорктің азғыруларынан бас тартады.
- Жазушының шығармаларының экрандаулары кинематографтың жеке тарауын құрайды. Оның кітаптары бойынша жүзден астам фильм мен сериал түсірілді, олардың арасында Стэнли Кубриктің «Сияние», «Побег из Шоушенка», «Зеленая миля» және «Оно» бар. Назар аударарлығы, дәл «Побег из Шоушенка» мен «Зеленая миля» – қорқынышты фильмдер емес, драмалар – көрермендер нұсқасы бойынша кино тарихындағы ең жоғары бағаланған фильмдер қатарына кіреді.
- Кингтің Кубрикпен қарым-қатынасы оңай болған жоқ. Режиссер «Сияниені» тұлғаның ыдырауы туралы психологиялық картина ретінде түсірді, ал роман авторы болып жатқан оқиғалардың сверхъестественный табиғатында тұрды. Кинг ондаған жылдар бойы экрандауды ашық сынап келді және 1997 жылы осы кітап бойынша түпнұсқа замыселге әлдеқайда жақын өз телефильмін түсірді.
- Кингтің әлеуметтік және саяси дауысы оның әдеби дауысынан кем емес қатты естіледі. Ол саясат, адам құқықтары және мәдениет туралы пікір білдіру үшін әлеуметтік желілерді белсенді пайдаланады және жиі саясаткерлермен тікелей полемикаға түседі. Оның Twitter-дегі аккаунтында миллиондаған жазылушы бар, бұл өз кезегінде кітап нарығынан тыс ықпалдың куәсі болып табылады.
- Кингтің қорқыныштары нақты және ол оларды өзі тізіп көрсеткен. Олардың арасында қараңғылық, тұйық кеңістіктер, егеуқұйрықтар, өрмекшілер және жақындарының өлімінен қорқу бар. Осы фобиялардың көпшілігі оның мәтіндеріне тікелей көшті, «Оно» дәл балалық қорқыныштармен қоректенеді, ал клаустрофобия «Мизери» мен «Погребённый заживо» шығармаларын бойлай енеді. Жазушы қорқынышты ең алдымен өзі үшін, яғни өз мазасыздығын жеңу үшін жазатынын бірнеше рет айтты.
- «Темная башня» – Кингтің басты көптомды циклі, онымен жұмыс үш жарым онжылдыққа созылды. Фэнтези, вестерн, ғылыми фантастика және хоррорды біріктіретін бұл эпос оның дерлік бүкіл көркемдік әлемін біріктіреді, басқа кітаптардың кейіпкерлері мен оқиғалары Роланд Дискейннің тарихымен қиылысады. Осы байланыстың бүкіл тереңдігін түсіну үшін фанаттар өзара сілтемелердің күрделі схемаларын құрастырады.
- Кингтің әдеби ықпалдары әртүрлі әрі күтпеген. Ол өз басты ұстаздары ретінде қорқынышты жанр авторларын емес, Теодор Драйзерді, Джон Стейнбекті және Дэвид Вудреллді атайды. Жанр шеберлерінен ол «Призрак дома на холме» авторы Ширли Джексонды және американдық хоррорға ықпалын шешуші деп санайтын Ричард Матесонды ерекше атап өтеді.
- Кингтің және оның әйелінің қайырымдылық қызметі ауқымды, дегенмен әдейі көлеңкеде қалады. Отбасы Мэн студенттеріне стипендиялар қаржыландырады, жергілікті кітапханалар мен мектептерді қолдайды, ал пандемия кезеңінде туған штатындағы шағын бизнесті қолдауға елеулі қаражат аударды. Кинг қайырымдылықты жариялы имидж элементі ретінде пайдаланудан принципті түрде бас тартады.
- Кингтің басты әдеби жетістігі сатылған кітаптар санында емес, жанрды легитимизациялауда жатыр. Одан бұрын «қорқынышты» және «қара фантастика» төмен сортты оқырман ретінде қабылданатын, ол қорқыныштың толыққанды серьезный әдебиет материалы екенін дәлелдеді. Бүгінде Кинг американдық әдебиетке қосқан үлесі үшін АҚШ-тың Ұлттық кітап сыйлығының лауреаты, бұл отыз жыл бұрын «қорқынышты кітапшалар» авторы үшін мүмкін емес болып көрінетін мойындау еді.
Стивен Кинг – бұл табандылық, тәртіп және өзіңе адалдық кедейлік, тәуелділік және өз күмәндарын қоса алғанда, кез келген кедергілерді жеңе алатыны туралы хикая. Оның қолжазбасы бар қоқыс жәшігінен Ұлттық кітап сыйлығына дейінгі жолы заманауи әдебиет тарихындағы ең әсерлілердің бірі болып табылады. Осы уақытта оның шығармашылығының басты сабағы қорқыныш техникасы емес, әлдеқайда терең нәрсе, яғни қорқыныштың адамзат өлім, жоғалту, жалғыздық және махаббат туралы сөйлейтін әмбебап тіл екенін түсіну. Дәл осы себепті оның кітаптарын хоррор жанрына ешқашан қызықпаған адамдар оқиды, олар онда қорқынышты сюжеттен гөрі көбірек нәрсе табады. Кинг «қорқынышты» әдебиеттің шынайы бола алатынын дәлелдеді, бұл, бәлкім, оның әлемдік мәдениетке қосқан ең басты үлесі болып табылады.
