Қазіргі заманғы сәулет өнері тек функционалдылықпен шектелмей, қаланың келбетін айқындайтын ерекше нысандар жасауға ұмтылады. Сәулетшілер мен инженерлер технологияны, эстетиканы және мәдени мағыналарды біріктіріп, шын мәнінде бірегей жобаларды жүзеге асырады. Әсіресе дәстүрлі пішіндер заманауи технологиялармен үйлескен нысандар ерекше қызығушылық тудырады. Мұндай құрылыстар жай ғана ғимарат емес, нағыз көрікті орынға айналады. Қазақстанда осы үрдісті айқын көрсететін ерекше нысан бар. Әңгіме көшпенділердің шатыр бейнесін заманауи инженерлік шешімдермен үйлестірген алып құрылыс – Хан Шатыр туралы.
- Хан Шатыр өзінің ауқымына байланысты әлемдегі ең үлкен шатыр болып саналады. Оның биіктігі шамамен 150 метрге жетеді, бұл биік ғимараттармен салыстыруға келеді. Кешеннің жалпы ауданы ондаған мың шаршы метрді құрайды. Мұндай көлем оны өңірдегі ең әсерлі сәулет нысандарының біріне айналдырады.
- Жобаның авторы – Норман Фостер, инновациялық шешімдерімен танымал сәулетші. Ол көшпенділердің дәстүрлі баспанасының бейнесін заманауи технологиялармен ұштастыруды мақсат етті. Нәтижесінде символдық мәні бар әрі функционалды құрылыс пайда болды. Бұл оның авторлық стилінің жарқын үлгілерінің бірі.
- Құрылыстың негізін алып болат қаңқа құрайды, ол бүкіл құрылымды ұстап тұрады. Орталық төбеден тарайтын тростар шатырдың ерекше пішінін қалыптастырады. Мұндай жүйе қатты жел кезінде де тұрақтылықты қамтамасыз етеді. Инженерлік шешім жоғары сенімділігімен ерекшеленеді.
- Шатырдың жабыны ETFE деп аталатын арнайы мөлдір материалдан жасалған. Бұл полимер жарықты өткізіп, ішкі кеңістікті табиғи жарықпен қамтамасыз етеді. Сонымен қатар ол жылуды сақтап, сыртқы әсерлерден қорғайды. Осылайша ішкі ортада қолайлы климат қалыптасады.
- Кешен ішінде жыл бойы тұрақты температура сақталады. Астана қаласына тән қатал қыста да ішкі кеңістік жылы күйінде қалады. Жаз мезгілінде салқындату жүйелері артық қызуды болдырмайды. Бұл келушілерге кез келген уақытта жайлы жағдай жасайды.
- Хан Шатыр көпфункционалды орталық ретінде қызмет атқарады. Оның ішінде дүкендер, мейрамханалар және ойын-сауық аймақтары орналасқан. Сонымен қатар аквапарк пен демалыс орындары бар. Мұндай үйлесім оны тұрғындар мен туристер үшін тартымды етеді.
- Нысанның ең ерекше бөліктерінің бірі – жоғарғы деңгейде орналасқан жасанды жағажай. Мұнда арнайы тропикалық құм пайдаланылады. Қала тұрғындары теңіз жағалауындағыдай демала алады. Бұл сыртқы климатпен ерекше қарама-қайшылық тудырады.
- Құрылыс экстремалды ауа райы жағдайларына бейімделіп жобаланған. Өңірде қатты жел мен температураның күрт өзгеруі жиі кездеседі. Инженерлер осы факторлардың барлығын есепке алған. Соның арқасында нысан қауіпсіз әрі тұрақты болып қала береді.
- Хан Шатыр заманауи Қазақстанның символына айналды. Ол елдің инновация мен дамуға ұмтылысын көрсетеді. Бұл нысан туристік материалдарда жиі бейнеленеді. Оның ерекше пішіні қаланың ажырамас белгісіне айналған.
- Кешен 2010 жылы ашылып, бірден қаланың басты көрікті орындарының біріне айналды. Ашылғаннан бері оны миллиондаған адам тамашалады. Ол сәулетшілер мен саяхатшылардың назарын әлі де аударып келеді. Бұл оның бірегейлігі мен маңызын дәлелдейді.
Хан Шатыр дәстүр мен заманауи технологияны үйлестірудің жарқын мысалы болып табылады. Оның құрылымы инженерлік ойдың мүмкіндіктерін және батыл сәулеттік шешімдерді көрсетеді. Мұндай нысан қаланы көркейтіп қана қоймай, адамдар үшін жайлы орта қалыптастырады. Ол тіпті күрделі климат жағдайында да сәулет өнерінің шабыттандыра алатынын дәлелдейді.
