Еуропа өзінің мәдени алуан түрлілігімен, бай тарихымен және сәулет өнерінің ерекше мұрасымен танымал. Бұл құрлықта саяхатшыларды көне қалаларымен, көркем табиғатымен және өзіндік дәстүрлерімен қызықтыратын мемлекеттер аз емес. Солардың бірі – Чехия. Аумағы салыстырмалы түрде шағын болғанына қарамастан, бұл ел ғылымның, өнердің және өнеркәсіптің дамуына елеулі үлес қосты. Мұнда жүздеген ортағасырлық ескерткіштер сақталған, ал кейбір өнертабыстар бүкіл әлемге кеңінен таралған. Чехия тек тарих әуесқойларын ғана емес, адамзат жетістіктеріне қызығатын жандарды да таңғалдыра алады.
- Чехия жан басына шаққандағы қамалдар саны бойынша алдыңғы қатардағы елдердің бірі саналады. Оның аумағында жүздеген бекіністер, сарайлар және көне резиденциялар орналасқан. Олардың көпшілігі бүгінгі күнге дейін жақсы сақталған. Сондықтан бұл мемлекет ортағасырлық сәулет өнерін сүйетіндер үшін нағыз қазына болып есептеледі.
- Ең танымал кешендердің бірі – Прага қамалы. Оның тарихы мың жылдан астам уақытқа созылады. Бұл сәулет ансамблі әлемдегі ең үлкен қолданыстағы қамалдардың бірі болып саналады. Қазіргі уақытта мұнда ел президентінің резиденциясы орналасқан.
- Чехияның астанасы Прага Еуропадағы ең әдемі қалалардың бірі ретінде жиі аталады. Оның тарихи орталығы ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енгізілген. Тар көшелер, көне мұнаралар мен көпірлер жыл сайын миллиондаған туристі тартады. Қалаға ерекше танымалдық әкелетін нысандардың бірі – Карл көпірі.
- Чехия ежелден сыра қайнату дәстүрімен байланыстырылады. Жергілікті шеберлер бұл өнерді ғасырлар бойы жетілдіріп келеді. Кейбір сыра қайнату орындары Орта ғасырлардан бері жұмыс істеп келеді. Олардың өнімдері ел шекарасынан әлдеқайда тыс жерлерде де белгілі.
- Бүгінде пильзнер деп аталатын сыра түрі алғаш рет Чехияның Пльзень қаласында пайда болған. Кейін бұл стиль бүкіл әлемге кеңінен тарады. Қазіргі кезде көптеген ашық түсті сыралар ұқсас технология бойынша өндіріледі. Бұл дерек чех шеберлерінің әлемдік сыра қайнату ісіне қосқан үлесін көрсетеді.
- Чехтер жан басына шаққандағы сыра тұтыну көрсеткіші бойынша әлемдік көшбасшылардың қатарына кіреді. Мұндай жағдай көптеген жылдар бойы сақталып келеді. Бұл сусын ұлттық мәдениеттің маңызды бөлігіне айналған. Оны пайдалану көбіне ежелгі аспаздық дәстүрлермен ұштасады.
- Жанаспалы линзаларды чех ғалымы Отто Вихтерле жасаған. Ол XX ғасырда жұмсақ линзаның алғашқы үлгісін әзірледі. Бұл жаңалық офтальмология саласындағы үлкен серпіліске айналды. Қазіргі таңда миллиондаған адам көру қабілетін түзету үшін осы құралды пайдаланады.
- Шақпақ қанттың тарихы да Чехиямен байланысты. XIX ғасырда дәл осы ел аумағында қантты текше түрінде шығару алғаш рет қолға алынған. Мұндай шешім өнімді пайдалануды әлдеқайда ыңғайлы етті. Жаңалық қысқа мерзім ішінде көптеген мемлекеттерге таралды.
- Чех шынысы жоғары сапасы мен әсем келбеті арқылы бүкіл әлемге танымал. Шеберлер өз өнерін бірнеше ғасыр бойы жетілдіріп отырды. Богем хрусталі сән-салтанаттың белгісі ретінде бағаланады. Мұндай бұйымдарды түрлі елдердің музейлері мен жеке жинақтарынан көруге болады.
- Ел аумағында әйгілі Кутна-Гора қаласы орналасқан. Бұл мекен күмістің мол кен орындарымен танымал болған. Орта ғасырларда ол өңірдің маңызды экономикалық орталықтарының бірі саналды. Қаланың тарихи ескерткіштері бүгінде ЮНЕСКО қорғауына алынған.
- Чехияның теңізге тікелей шығатын жолы жоқ. Соған қарамастан мемлекет дамыған көлік жүйесіне ие және халықаралық саудаға белсенді қатысады. Оның аумағы арқылы Еуропадағы маңызды көлік бағыттары өтеді. Мұндай орналасу экономика дамуына оң әсер етеді.
- Елдің ең көркем табиғи аймақтарының бірі – Чех жұмағы. Бұл өңір ерекше жартасты құрылымдарымен әйгілі. Мұнда көптеген туристік бағыттар салынған. Жергілікті көріністер ертегі фильмдерінің декорацияларын еске түсіреді.
- Чехияда көптеген үңгірлер бар. Олардың кейбірі келушілер үшін ашық. Жерасты залдарын сан алуан пішіндегі сталактиттер мен сталагмиттер безендіріп тұр. Мұндай табиғи нысандар саяхатшылар арасында үлкен сұранысқа ие.
- Чех тілі славян тілдері тобына жатады. Оның Орталық және Шығыс Еуропадағы басқа тілдермен ортақ белгілері көп. Дегенмен кейбір сөздер шетелдіктерге өте ерекше естіледі. Тіл мамандары оны зерттеуге қызықты нысан ретінде қарастырады.
- Прагадағы Карл университеті XIV ғасырда құрылған. Ол Еуропадағы ең көне жоғары оқу орындарының бірі саналады. Мұнда көптеген танымал ғалымдар мен қоғам қайраткерлері білім алған. Университет бүгінгі күні де білім беру жүйесінде маңызды рөл атқарады.
- Чехияда ортағасырлық астрономиялық сағаттардың көптеген үлгілері сақталған. Солардың ішіндегі ең әйгілісі – Прагадағы Орлой сағаты. Оның механизмі бірнеше ғасыр бойы жұмыс істеп келеді. Жыл сайын мыңдаған адам осы ерекше құрылғыны көруге келеді.
- Ел өзінің шипажайларымен де танымал. Әсіресе минералды бұлақтарымен әйгілі Карловы Вары қаласы кеңінен белгілі. Оның емдік сулары әлемнің түкпір-түкпірінен келген қонақтарды тартады. Шипажай дәстүрі мұнда бірнеше ұрпақ бойы дамып келеді.
- Чехия әйгілі жазушы Франц Кафканың отаны болып табылады. Оның шығармалары әлем әдебиетіне зор ықпал етті. Прагада қаламгердің өмірімен байланысты көптеген орындар сақталған. Әдебиет жанкүйерлері бұл мекендерді жиі аралайды.
- Ұлттық асханасында еттен, картоптан және қамырдан дайындалатын тағамдар кең таралған. Кнедликтер жергілікті гастрономияның басты рәміздерінің бірі саналады. Оларды жеке тағам ретінде де, гарнир ретінде де ұсынады. Мұндай ас мәзірі жергілікті аспаздық дәстүрлердің ерекшелігін көрсетеді.
- Қазіргі Чехия бай тарихи мұраны және жоғары даму деңгейін үйлестіре білген мемлекет болып табылады. Мұнда көне ескерткіштер мұқият сақталып, ғылыми зерттеулер де белсенді қолдау табады. Өткен мен болашақтың осындай үйлесімі елді ерекше тартымды етеді. Сондықтан оған деген қызығушылық әлем бойынша жоғары деңгейде сақталып келеді.
Чехия – көне тарих, мәдени байлық және ғылыми жетістіктер үйлескен ерекше мемлекет. Бұл ел әлемге маңызды өнертабыстар сыйлап, бірегей ескерткіштерді сақтап қалып және өзіндік дәстүрлер қалыптастырды. Оның ықпалы Орталық Еуропа шегінен әлдеқайда асып түседі. Чехиямен танысу өткен шақтың, бүгінгі күннің және болашақтың өзара қалай байланысатынын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.
