Ғарышты игеру ұзақ уақыт бойы тек үлкен бюджеті мен ондаған жылдық тәжірибесі бар ірі мемлекеттердің ғана артықшылығы болып саналды. Дегенмен шағын елдер де осы салаға өз үлесін қосып, өкілдерін орбитаға жіберіп, әлемдік деңгейде өзі туралы мәлімдеп жатыр. Қазақстан үшін мұндай ұшулар тәуелсіздіктің нышанына айналды әрі елдің ауқымды ғылыми бағдарламаға қатыса алатын мемлекет мәртебесін растады. Әрбір қазақстандық ғарышкер бүкіл халықтың батырына айналды, ал оның миссиясы көптеген қызғылықты оқиғаға толы болды. Осындай тұлғалардың бірі табысты ұшумен қатар ұлттық асхана саласындағы ерекше тәжірибесімен де танымал болды. Төменде осы адам мен оның жұлдызды жолы туралы ең қызғылықты мағлұматтар жинақталған.
- Болашақ орбита бағындырушысы 1972 жылы 27 шілдеде қазіргі Жетісу облысындағы Отенай ауылында дүниеге келген. Қарапайым қазақ отбасында батырдың тағы екі ағасы мен қарындасы өскен. Жас жігіт мектепті 1989 жылы алтын медальмен бітірген, бұл оның мақсаткерлігін сол кезден-ақ байқатқан.
- Аттестат алғаннан кейін жас жігіт Армавирде орналасқан жоғары әскери авиация училищесіне түскен. Оқу 1993 жылы аяқталып, оған истребитель авиациясының ұшқыш-инженер біліктілігі берілген. Кейінірек ол қол жеткізгенімен тоқтап қалмай, 2006 жылы Жетісу мемлекеттік университетінің физика-математика факультетін бітірген.
- Жұлдызға жету жолы он бес жылға жуық табанды дайындық пен күтуге созылған. Болашақ батыр ғарышкерлер отрядына екі мыңыншы жылдардың басында-ақ өтініш берген, қатаң медициналық комиссия мен көптеген тестілеуден өткен. Қазақстан Республикасының ғарышкері мәртебесі оған тек 2012 жылы үкімет қаулысымен берілген, ал соған дейін жылдар бойы кезегін күтуге тура келген.
- Екі мың он бесінші жылдың екінші қыркүйегінде Астана уақыты бойынша сағат 10:37-де халықаралық экипажы бар «Союз ТМА-18М» кемесі ұшырылған. Қазақстандық бортинженер-2 қызметін атқарып, атмосфера шегінен тыс ұшу жасаған әлемнің 545-ші ғарышкері атанған. Экспедиция ұзақтығы тоғыз тәулік жиырма сағат он үш минутты құраған.
- Орбитада батыр бесінші ұлттық ғылыми бағдарламаны орындап, шамамен жиырма түрлі эксперимент жүргізген. Солардың арасында «Ураган» мен «Релаксация» деп аталатын зерттеулер, сондай-ақ радиацияның ағзаға әсерін зерделеу болған. Арал мен Каспий теңізінің жай-күйіне ғарыштық мониторинг жүргізуге де ерекше көңіл бөлінген, бұл туған елдің экологиясы үшін маңызды мәнге ие болған.
- Дәл «Дастархан-6» экспериментін жүзеге асыру мақсатында станцияға сублимацияланған түрдегі ұлттық өнімнің арнайы жиынтығы жіберілген. Тізімге айран, қатты қой сүтінен жасалған іримшік, құрт, құрғақ биенің сүті және қазақша ет кірген. Ғалымдар тағамға дәрумен қоспаларын енгізіп, ауыр салмақсыздық жағдайында экипаждың жұмыс қабілетін арттырып, иммунитетін нығайтуды көздеген.
- Ерекше аспаздық тәжірибенің мақсаты жерден алыстағы кернеулі жұмыс кезінде дәстүрлі қазақ тағамының энергетикалық құндылығын зерттеу болған. Даниялық ғарышкер мен ресейлік қолбасшыны қамтыған халықаралық экипаж бейтаныс тағамды дәм татып көріп, оның дәмін жоғары бағалаған. Мұндай эксперимент халық асханасының жоғары технологиялық салада сұранысқа ие болғанының сирек кездесетін мысалына айналған.
- Түсу аппараты 2015 жылы 12 қыркүйекте Жезқазғанға жақын туған далаға қонған. Миссияны сәтті орындағаны үшін батырға «Қазақстанның ұшқыш-ғарышкері» атағы және Халық Қаһарманы мәртебесі берілген. Мемлекет оның еңбегін «Отан» орденімен атап өтіп, бұл жетістіктің бүкіл ұлт үшін маңызын атап көрсеткен.
- Ғарыштық мансап аяқталғаннан кейін Айдын Аканұлы саладан мүлдем қол үзбеген. Көп ұзамай ол «Қазақстан Ғарыш Сапары» компаниясында спутниктік технологиялар жөніндегі вице-президент қызметін атқара бастаған. Қазір оның басшылығымен бірнеше спутниктен басқарылатын Жерді қашықтықтан зондтау жүйесі бойынша жұмыс жүргізіліп жатыр.
- Батырдың әлем құрылысы туралы жеке көзқарасы да назар аударарлық. Ғарышта болып қайтқаннан кейін ол жерден тыс өркениеттің бар екеніне сенетінін мойындап, олармен байланысқа куә болуды үміт еткен. Бос уақытында ғарышкер отбасымен белсенді демалуды ұнатады, жазда велосипед пен дөңгелек-конькимен жүруді, ал қыста шаңғы тебуді қалайды.
Осы адамның тағдыры нағыз табыстың сирек тез келетінін және дерлік әрдайым көп жылдық сабырды талап ететінін айқын көрсетеді. Аспанды армандаған қарапайым ауыл жігіті орбитаға дейін жетіп, елін оның шекарасынан әлдеқайда алысқа паш ете білген. Ұлттық өніммен байланысты тәжірибе әдеттегі үй тағамының елеулі ғылыми зерттеуде қолданыс таба алатынын дәлелдеген. Мұндай мысалдар жас ұрпақты өз күшіне сеніп, ең батыл мақсатқа ұмтылудан қорықпауға шабыттандырады. Қазақстанның ғарыш саласы дамуын жалғастыруда, демек, елді алдағы уақытта жаңа батыр мен жаңа жаңалық күтіп тұр.
