Адамзат тарихында мемлекеттер мен халықтардың тағдырына зор ықпал еткен билеушілер аз болмаған. Кейбіреулері әскери жеңістерімен әйгілі болса, енді біреулері реформаларымен немесе мәдени жетістіктерімен есте қалды. Ежелгі дүниедегі ең танымал әйелдердің бірі ретінде Клеопатра VII ерекше орын алады. Ол – эллиндік Мысырдың соңғы билеушісі болған тарихи тұлға. Оның бейнесі сансыз аңыздармен, романтикалық оқиғалармен және түрлі мифтермен астасып кеткен. Алайда осы әйгілі патшайымның шынайы өміріндегі оқиғалар көркем шығармаларда баяндалатын хикаялардан кем таңғаларлық емес.
- Клеопатра уақыт жағынан адамзаттың Айға қонған кезеңіне Мысыр пирамидаларының салыну дәуірінен әлдеқайда жақын өмір сүрген. Оның заманы мен Хеопс пирамидасының тұрғызылуының арасында шамамен екі жарым мың жыл өткен. Ал «Аполлон-11» миссиясының Айға қонуына дейін екі мың жылға жетпейтін уақыт қалған еді. Бұл дерек ежелгі Мысыр тарихының қаншалықты терең екенін айқын көрсетеді.
- Әйгілі билеуші тегі жағынан мысырлық болмаған. Ол Александр Македонскийдің қолбасшыларының бірі негізін қалаған Птолемейлер әулетіне жататын. Оның арғы аталары Мысырға жаулап алу жорықтарынан кейін келген грек текті адамдар еді. Соған қарамастан патшайым басқарған елдің ең танымал символдарының біріне айналды.
- Клеопатра өзінен бұрынғы көптеген әулет мүшелерінен ерекшеленіп, мысыр тілін үйренген. Птолемейлер әдетте негізінен грек тілінде сөйлейтін. Ал ол қарамағындағы халықты және олардың мәдениетін жақсырақ түсінуге ұмтылды. Мұндай қадам оның беделін күшейте түсті.
- Зерттеушілер патшайымның бірнеше тілді меңгергенін айтады. Грек және мысыр тілдерінен бөлек, көрші халықтардың тілдерін де дипломатиялық келіссөздерде қолдана алған. Соның арқасында оған көп жағдайда аудармашылардың көмегі қажет болмаған. Мұндай қабілет сол дәуір билеушілері арасында сирек кездескен.
- Клеопатраның басты артықшылығы тек сұлулығы болған деген пікірге көптеген тарихшылар күмәнмен қарайды. Ежелгі авторлар көбіне оның ақылын, харизмасын және әңгімелесу шеберлігін ерекше атап өткен. Замандастарын сыртқы келбетінен гөрі тұлғалық қасиеттері көбірек таңғалдырған. Дәл осы ерекшеліктер оған одақтастар мен ықпалды саясаткерлердің сеніміне ие болуға көмектесті.
- Белгілі билеуші Римнің атақты қайраткері Юлий Цезарьмен одақ құрған. Олардың қарым-қатынасы Жерорта теңізі өңірінің саяси өмірінде маңызды рөл атқарды. Таныстықтан кейін римдік қолбасшы оның билік үшін күресіне қолдау көрсетті. Нәтижесінде патшайым өз позициясын айтарлықтай нығайтты.
- Цезарьмен арадағы байланыстан кейін Цезарион деген атпен танылған ұл дүниеге келді. Ресми түрде ол Птолемей XV деп аталған. Мысыр ақсүйектері баланы болашақ мұрагер ретінде қарастырған. Кейін оның тағдыры сол кезеңдегі саяси оқиғалармен тығыз байланысты болды.
- Юлий Цезарь қайтыс болғаннан кейін Клеопатра Марк Антониймен жақындасты. Олардың одағы әлем тарихындағы ең әйгілі байланыстардың бірі саналады. Екеуі болашақ император Октавианның күшейіп келе жатқан ықпалына қарсы тұруға тырысты. Алайда бұл күрес жеңіліспен аяқталып, Мысыр үшін ауыр салдарға әкелді.
- Патшайым мемлекет басқару ісіне белсенді түрде араласқан. Ол экономика, сыртқы саясат және қаржы мәселелері бойынша маңызды шешімдер қабылдады. Оның билігі кезінде ел шаруашылығын нығайтуға бағытталған шаралар жүзеге асырылды. Мұндай қызмет оның басқарушылық қабілетінің жоғары болғанын көрсетеді.
- Клеопатра дәуірінде оның бейнесі салынған тиындар шығарылған. Ежелгі әлем үшін мұндай тәжірибе ерекше құбылыс саналатын. Кейбір тиындарда патшайым Марк Антониймен бірге бейнеленген. Осы тарихи жәдігерлер ғалымдарға сол заманды жақсырақ түсінуге мүмкіндік береді.
- Клеопатраның өліміне қатысты жағдайлар бүгінгі күнге дейін талқыланып келеді. Ең танымал нұсқа бойынша ол улы жыланның шағуынан көз жұмған. Алайда әртүрлі у қолданылған болуы мүмкін деген басқа болжамдар да бар. Тарихшылар әзірге нақты жауапқа келе алған жоқ.
- Птолемейлер әулетінің соңғы өкілі қайтыс болғаннан кейін Мысыр толықтай Римнің бақылауына өтті. Бұл оқиға тәуелсіз эллиндік мемлекеттің тарихындағы соңғы кезең болды. Осыдан кейін өңір өмірінде бірнеше ғасыр бойы жалғасқан жаңа дәуір басталды. Осылайша ежелгі дүниенің ең әйгілі әйелдерінің бірінің билігі аяқталды.
Клеопатраның тұлғасы қайтыс болғаннан кейін екі мың жылдан астам уақыт өтсе де адамдардың қызығушылығын жоғалтқан жоқ. Тарихшылар, жазушылар және кинематографшылар оның өмір жолына қайта-қайта оралып, аңыз бен шындықтың арасындағы шекараны анықтауға тырысады. Мысыр билеушісінің тағдыры саясаттың, мәдениеттің және адам амбициясының қалай тоғыса алатынын көрсетеді. Сондықтан оның есімі ежелгі әлемнің ең танымал нышандарының бірі ретінде бүгінге дейін сақталып келеді.
