Табиғат кейде қиял-ғажайып фильмдердің көрінісіне ұқсайтын таңғажайып ландшафттар жасайды. Осындай ерекше орындардың қатарына сорлар жатады. Олар тұз қабатымен жабылған алып жазықтар болып келеді және өздерінің қайталанбас сұлулығымен ерекшеленеді. Жылдың белгілі бір кезеңдерінде олардың беті алып айнаға айналып, бұлттарды, күн сәулесін және айналадағы көріністі мінсіз көрсетеді. Сол кезде аспан мен жердің шекарасы жоғалып кеткендей әсер қалдырады. Әлемнің әртүрлі өңірлерінде кездесетін мұндай табиғи нысандар саяхатшыларды да, ғалымдарды да қызықтырып келеді.
- Сорлар су булануы оның келуінен жылдамырақ жүретін жерлерде қалыптасады. Суда еріген минералдар кеуіп кеткеннен кейін жер бетінде қалады. Уақыт өте келе тұз мөлшері біртіндеп көбейеді. Соның нәтижесінде ақ түсті кең жазықтар пайда болады.
- Көптеген сорлар ежелгі көлдердің орнында қалыптасқан. Мыңдаған, кейде миллиондаған жыл бұрын бұл аумақтарда үлкен су айдындары болған. Климаттың өзгеруі олардың біртіндеп құрғауына әкелді. Су жоғалған соң мол тұз қабаттары ғана сақталып қалды.
- Әлемдегі ең танымал сорлардың бірі – Боливиядағы Уюни тұздығы. Оның аумағы он мың шаршы шақырымнан асады. Бұл Жер шарындағы ең ірі сор болып саналады. Жыл сайын мұнда мыңдаған турист пен фотограф келеді.
- Жаңбырдан кейін сордың беті алып айнаға айналуы мүмкін. Жұқа су қабаты аспанды дерлік мінсіз бейнелейді. Көкжиек сызығы көзге байқалмай қалады. Сондықтан аспан мен жер бірігіп кеткендей әсер пайда болады.
- Ақ түсті тұз қабаты күн сәулесінің едәуір бөлігін шағылыстырады. Сол себепті күннен қорғайтын көзілдіріксіз ұзақ жүру қолайсыз болуы мүмкін. Шағылысқан жарықтың қарқындылығы өте жоғары болады. Саяхатшылар бұл ерекшелікті әрдайым ескеруге тырысады.
- Кейбір сорларда тұз қабаты дұрыс көпбұрышты өрнектер түзеді. Мұндай пішіндер жер бетінің кебуі кезінде табиғи түрде қалыптасады. Геологтар олардың пайда болу механизмін ұзақ уақыт бойы зерттеп келеді. Бұл ерекше суреттер тіпті ғарыштан да анық көрінеді.
- Сорларда әртүрлі минералдардың мол қоры кездеседі. Олардың қатарында калий, магний және литий бар. Көптеген кен орындарының экономикалық маңызы өте жоғары. Әсіресе литий қорларына деген қызығушылық артып келеді.
- Әлемдегі литий қорының едәуір бөлігі ірі сорларда шоғырланған. Бұл металл қазіргі электроника үшін аса маңызды саналады. Ол смартфондар мен электр көліктеріне арналған аккумуляторлар өндірісінде пайдаланылады. Сондықтан мұндай табиғи нысандардың стратегиялық маңызы жылдан жылға өсуде.
- Қатаң табиғи жағдайларға қарамастан, сорларда тіршілік бар. Кейбір микроағзалар тұздың жоғары мөлшеріне тамаша бейімделген. Жекелеген аймақтарда құстар мен басқа жануарлар да кездеседі. Тіпті экстремалды орта өмірдің дамуына толық кедергі бола алмайды.
- Боливиядағы Уюни тұздығында кейде қоқиқаздардың үлкен топтарын көруге болады. Олар мұнда қоректену және көбею үшін ұшып келеді. Құстардың қызғылт реңкі аппақ тұз жамылғысымен ерекше үйлеседі. Мұндай көрініс табиғат сүйер қауымды қатты қызықтырады.
- Кейбір сорлар мінсіз тегіс бетінің арқасында жерсеріктік құрылғыларды дәл баптау үшін пайдаланылады. Кең әрі жазық аумақтар өлшеу дәлдігін тексеруге өте қолайлы. Ғалымдар оларды әртүрлі зерттеулерде қолданады. Осылайша сорлар ғарыштық технологиялардың дамуына да үлес қосады.
- Мұндай аймақтарда тәулік ішіндегі температура айырмашылығы өте үлкен болуы мүмкін. Күндіз жер беті қатты қызады. Түнде ауа тез салқындайды. Осындай құбылыс құрғақ климатты өңірлерге тән.
- Ежелгі дәуірлерде тұз аса бағалы ресурс болған. Көптеген жерде оны дәл сорлардан өндірген. Алынған өнім азық-түлікті сақтау және сауда жасау үшін пайдаланылған. Кей жағдайларда тұз өзіндік төлем құралының қызметін атқарған.
- Кейбір жолдар тікелей сорлардың үстімен өтеді. Тегіс бет қозғалысты жеңілдетеді. Алайда қатты жаңбырдан кейін жағдай тез өзгеруі мүмкін. Сондықтан саяхатшылар ауа райын алдын ала ескеруге тиіс.
- Сорлар Жердегі ең ерекше табиғи ландшафттардың қатарына жатады. Олардың келбеті сан алуан оптикалық иллюзиялар туғыза алады. Осындай орындар ғаламшардың геологиялық тарихын жақсырақ түсінуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар олар табиғаттың қаншалықты алуан түрлі болатынын еске салады.
Сорлар табиғи үдерістердің шын мәнінде ғажайып көріністер жасай алатынының жарқын мысалы болып табылады. Бұл аппақ жазықтар туристерді ғана емес, климатты, минералдарды және Жер тарихын зерттейтін ғалымдарды да қызықтырады. Олардың сұлулығы ғылыми әрі экономикалық маңызымен үйлесіп жатыр. Осындай орындарға қарап, ең таңғаларлық кереметтерді көбіне табиғаттың өзі жасайтынына көз жеткізуге болады.
