Кино әлемі тарихта өшпес із қалдырған көптеген жұлдыздарды біледі. Біреулері драмалық рөлдерімен танылса, енді біреулері комедиялық шеберлігімен немесе әсерлі көріністерімен көрерменді баурады. Дегенмен бірнеше бағытты қатар игеріп, өзіндік қайталанбас мәнер қалыптастырған тұлғалар да бар. Солардың бірі – актер, каскадер, режиссер, продюсер әрі жекпе-жек өнерінің шебері Джеки Чан. Ол ұзақ жылдарға созылған шығармашылық жолында әлемдік киноның нағыз аңызына айналып, түрлі құрлықтардағы миллиондаған жанкүйердің ықыласына бөленді. Оның өмір жолы таңғаларлық оқиғаларға, жарқын жетістіктерге және ерекше деректерге толы.
- Джеки Чан 1954 жылдың 7 сәуірінде Гонконгта дүниеге келген. Туған кезде оған Чан Консан деген есім берілген. Болашақ өнер иесі кино саласына қатысы жоқ отбасында өсті. Әлемдік танымалдыққа ол тек табандылығы мен еңбегінің арқасында жетті.
- Бала кезінде ол Қытай драма академиясында білім алған. Бұл оқу орны өте қатаң тәртібімен танымал болған. Тәрбиеленушілер күн сайын акробатика, сахналық өнер және жекпе-жек негіздерін меңгерген. Кейін оның мансабының іргетасына айналған дағдылар дәл сол жерде қалыптасты.
- Кино саласындағы қызметін ол каскадер ретінде бастаған. Жас орындаушы көпшілік қатысатын көріністерде және күрделі трюктерде өнер көрсеткен. Біртіндеп оның шеберлігі режиссерлердің назарын аударды. Уақыт өте келе талантты жігітке маңыздырақ рөлдер сеніп тапсырылды.
- Шығармашылық жолының басында Джеки Чан әйгілі жекпе-жек шебері Брюс Ли түскен фильмдердің түсіріліміне қатысқан. Ол «Қаһар жұдырығы» және «Айдаһардың жолы» картиналарында шағын эпизодтарда көрінді. Экрандағы уақыты көп болмаса да, бұл тәжірибе өте пайдалы болды. Атақты актердің жұмысын бақылау мамандықтың қыр-сырын жақсырақ түсінуге мүмкіндік берді.
- Көптеген дереккөздер оның түсірілімдер кезінде ондаған ауыр жарақат алғанын жазады. Өнер иесінің өзі бірнеше мәрте сынулар, буын шығулар және түрлі зақымдар туралы айтқан. Соның нәтижесінде оның денесінде бүтін сүйек қалмаған деген танымал әзіл пайда болды. Мұндай сөздер атқарған жұмыстың қаншалықты қауіпті болғанын көрсетеді.
- Ең ауыр жарақаттардың бірі «Құдайдың сауыт-сайманы» фильмінің түсірілімі кезінде орын алған. Күрделі трюкті орындау барысында актер ағаштан құлап, басын тасқа соғып алған. Дәрігерлерге шұғыл операция жасауға тура келген. Бұл оқиға қайғылы жағдаймен аяқталуға өте жақын болған.
- Көптеген әріптестерінен айырмашылығы, ол ұзақ уақыт бойы трюктерді өзі орындауды жөн көрген. Өйткені мұндай тәсіл көріністерді көрермен үшін сенімдірек етеді деп есептеген. Соның арқасында фильмдер ерекше шынайылығымен және қарқынды динамикасымен ерекшеленді. Алайда жарақат алу қаупі де айтарлықтай артты.
- Әлемдік даңқ оған комедия мен жекпе-жек элементтерін біріктірген фильмдер арқылы келді. Джеки Чанға дейін мұндай жанрлық үйлесім кең тарала қоймаған еді. Оның кейіпкерлері жиі күлкілі жағдайларға тап болып, күтпеген шешімдер табатын. Дәл осы стиль актердің басты ерекшелігіне айналды.
- Кинодан бөлек ол музыкамен де айналысады. Өнер иесі әртүрлі тілдерде ондаған ән жазған. Кейбір шығармалары өзі түскен фильмдердің саундтрегі ретінде қолданылды. Музыкалық шығармашылық оның тағы бір қырын ашуға мүмкіндік берді.
- Джеки Чан бірнеше тілді меңгерген. Қытай тілінің әртүрлі диалектілерінен бөлек, ағылшын тілінде еркін сөйлейді және басқа да тілдерді белгілі бір деңгейде біледі. Осындай қабілет халықаралық деңгейде табысты жұмыс істеуге көмектесті. Соның арқасында шетелдік әріптестерімен оңай тіл табыса алды.
- Кино өнеріне қосқан зор үлесі үшін актер Америкалық киноакадемияның құрметті марапатына ие болды. 2016 жылы оған өмір бойғы жетістіктері үшін арнайы «Оскар» табысталды. Бұл көпжылдық еңбектің және әлемдік киноға тигізген ықпалдың мойындалуы еді. Мұндай құрметке кез келген танымал тұлға ие бола бермейді.
- Уақытының едәуір бөлігін ол қайырымдылыққа арнайды. Өнер қайраткері білім беру бағдарламалары мен түрлі әлеуметтік жобаларды қолдайды. Сонымен қатар балаларға және мұқтаж отбасыларға көмектесетін ұйымдарға қолдау көрсетеді. Осындай қызметі көптеген мемлекеттерде құрметке ие болған.
- Джеки Чанның фильмографиясында жүзден астам жоба бар. Олардың қатарында комедиялар, шытырман оқиғалы туындылар, экшн фильмдер және отбасылық картиналар кездеседі. Осындай алуан түрлі репертуар әртүрлі жастағы көрермендерді қызықтыра алды. Оның еңбектері жарыққа шыққаннан кейін ұзақ уақыт өтсе де танымал болып қала береді.
- Ол жекпе-жекке негізделген комедиялық фильмдер жанрының дамуына орасан ықпал етті. Қазіргі заман актерлерінің көпшілігі өздеріне шабыт берген тұлғалардың бірі ретінде дәл осы шеберді атайды. Әзіл мен акробатиканы ұштастыратын ерекше мәнері көпшілікке үлгі болды. Оның ықпалы бүгінгі күні де анық байқалады.
- Жасы ұлғайғанына қарамастан, Джеки Чан жаңа киножобаларға белсенді қатысуды жалғастырып келеді. Ол экраннан жиі көрініп, жаңа фильмдермен жұмыс істейді. Сарқылмас қуаты әлемнің түкпір-түкпіріндегі жанкүйерлерді таңғалдырады. Оның шығармашылық жолы сүйікті ісіне адалдықтың жарқын үлгісі болып қала береді.
Джеки Чанның өмір тарихы табандылық пен еңбекқорлықтың адамды қаншалықты биікке көтере алатынын көрсетеді. Ол табиғи қабілетін нағыз өнерге айналдырып, кино әлемінде өзіндік бағыт қалыптастырды. Миллиондаған көрермен оны әсерлі көріністері үшін ғана емес, шынайылығы, қарапайымдылығы және өмірге деген оң көзқарасы үшін де бағалайды. Сондықтан бұл көрнекті тұлғаның есімі әлемдік мәдениет тарихында әлдеқашан өз орнын алған.
